O dennenboom!
Noorse kerstvertelling over twee zussen en hun alcoholistische vader.
Terwijl men op straat weer vlijtig met kerstbomen sjouwt, alleen nu richting de vuilnis, wil ik de lezer toch nog eens trakteren op een bijzonder aandoenlijk kerstboomverhaal, ook wel gepresenteerd als een moderne hervertelling van het sprookje van Hans Christian Andersen, Het meisje met de zwavelstokjes, dat de bijnaam heeft: Het zieligste kerstverhaal ter wereld. Welnu, misschien is dit wel het zieligste Noorse verhaal ooit. Zakdoeken gereed om in te snotteren, maar het is ook wel even een mooie reis terug naar de koude kerstdagen.
Kerstboomverkoper
De tienjarige Ronja woont met haar oudere zus Melissa en haar werkeloze, alcoholistische vader in Tøyen, een volksbuurt in Oslo. Wanneer er geld binnenkomt, verdwijnt dat ergens in de kroeg, waardoor de meiden amper te eten hebben. Nu de kersttijd voor de deur staat, kan er enkel van een kerstboom in huis worden gedroomd. Totdat Melissa een advertentie ziet voor een kerstboomverkoper. Ze haalt haar vader over het baantje aan te nemen en even vult de tafel zich met heerlijke gerechten en is er uitzicht op een heuse kerstboom in de woonkamer.
Maar de vader, hoezeer hij ook zijn best doet, houdt het niet vol. Zijn oudste dochter besluit in te grijpen en valt voor haar vader in. En weer lijken de sterren steviger te stralen aan de hemel. Ronja wil in de nabijheid van haar zus zijn en gaat mee verkopen, of kruipt in ieder geval in het verkopershokje om warm te blijven. Maar daar wil de baas van de kerstboomstal niets van weten.
Alcoholverslaving
Stargate is niet alleen een kerstvertelling. Het is ook een verhaal over hoezeer kinderen kunnen lijden wanneer ouders, of een van de ouders, een alcoholverslaving heeft. In de literatuur wemelt het van de alcoholistische ouders. Plak je dit probleem in de feestdagen, dan krijgt het verhaal een extra lading sentimentaliteit. Zoals in Stargate, waar alcoholisme het hoofdthema is, te midden van naar kerst geurende dennenbomen.
Sprookjesachtig
De Noorse schrijfster Ingvild H. Rishøi heeft vooral succes geboekt met haar verhalenbundels zoals Winterverhalen en Het verhaal over mevrouw Berg. Verhalen in weinig woorden, maar met een groot impact, daar de schrijfster tussen haar spaarzame woorden de stiltes over laat aan de lezer om deze ruimtes zelf in te vullen. Waardoor het verhaal groter is dan haar woordenschat. Sociaal bevlogen, knagend aan de frêle verhoudingen tussen mensen. Ontroerend. Net zoals deze kerstvertelling die volgend jaar, tezamen met Het meisje met de zwavelstokjes opnieuw uit de kast kan worden gehaald: van een sprookjesachtige schoonheid.
Ingvild H. Rishøi – Stargate (Stargate. En julefortelling, vert. Liesbeth Huijer), Koppernik 2026
Leestips:
Een andere kleine kerstnovelle:
Claire Keegan – Dit soort kleinigheden
Kleine, sociaal bewogen winterverhalen:
Tarjei Vesaas – Het ijspaleis
Jon Fosse – Ales bij het vuur
Aki Ollikainen – Witte honger
Een Ierse kleine, sociale novelle
Claire Keegan – Pleegkind