Puzzelen
Een spiegelroman over een veroordeeld maffialid en een begrafenisredenaar.
De prent Tekenen van M.C. Escher werd voor het eerst gedrukt in 1948. Uit een vel papier steken twee handen die elkaar tekenen. Het is deze prent die aan de basis ligt van de roman Kortsluiting van Wolf Haas, een Oostenrijkse schrijver, vooral bekend om zijn misdaadromans rondom detective Brenner.
Wolf Haas was gefascineerd door de spiegeling van de twee handen en heeft dit fenomeen gebruikt voor een onderhoudende roman waar de echo doorheen schalt van zijn misdaadromans. Twee hoofdpersonen die elkaar niet tekenen, maar een boek over elkaar lezen, waardoor de lezer al rond wervelend het verloop van hun leven kan volgen.
Franz Escher, een puzzelfanaat en begrafenisredenaar wacht thuis op een elektricien om een kapot stopcontact te repareren. Hij is gek op boeken over de Italiaanse maffia en zo grijp hij telkens als hij genoeg van het wachten heeft, naar een boek over een zekere Elio Russell, die wegens wandaden in de gevangenis zit en zich heeft laten overhalen om heel wat maffialeden te verlinken. In ruil hiervoor krijgt hij een nieuw leven. Vanuit de gevangenis neemt hij een Duits boek mee van een celgenoot en probeert al lezend Duits te leren, de taal van zijn nieuwe vaderland. Het gaat over een puzzelfanaat die op een elektricien wacht.
Vooral het leven van Franz Escher is bij vlagen hilarisch. Onzeker maar egocentrisch. Een soort haat-liefde verhouding met zijn collega Nellie. Hij laat zich het leven aanleunen, dat weinig hoogtepunten kent. Alleen zijn puzzels kunnen hem van de wijs brengen. Hij voelt zich een begaafd redenaar op begrafenissen, een kunst die ook uit zijn hart komt en waarover hij ook een boek heeft gepubliceerd.
Elio Russell gaat al snel verder onder de naam Marko Steiner. Hij zet zo anoniem mogelijk een nieuw leven op poten in Duitsland en wordt een vermaard fietsenreparateur. Alleen Italiaanse fietsen weigert hij aan te raken. Hij gaat het verleden zo ver mogelijk uit de weg.
Maar een verleden is er om weer op te duiken. En twee verhalen die elkaar de loef proberen af te steken zijn gemaakt om elkaar ergens te ontmoeten. Dat gaat natuurlijk ook gebeuren. Maar hoe, dat is de kunst van het verhaal maken en schrijven, die Wolf Haas uitstekend beheerst.
Wolf Haas is sarcastisch, speelt met de hoofdpersonen en de lezers en bouwt een zekere spanning op. Het verhaal kent veel verrassingen, vooral op het einde. Duitsland komt steeds vaker met luchtige romans, onderhoudend en toch serieus. Dit er weer een: een roman M.C. Escher waardig.
Wolf Haas – Kortsluiting (Wackelcontact, vert. Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen), Meridiaan 2026.
Leestips
Luchtige humor uit Duitsland:
Nele Pollatschek – Kleinigheden
Thomas Brussig – Het kortste stukje van de Sonnenallee
Judith Schalansky – De nek van de giraf (De lessen van mevrouw Lohmark)
Mariana Leky – Dichterbij dan je denkt
Takis Würger – Voor Polina