De Ziekte
Poolse roman over een oma met kanker en het leven op het platteland.
Oma Róża heeft een terminale ziekte, opa wil er echter niets van weten. Twee kleinkinderen die hun oma komen verzorgen op de boerderij, met nog enkele koeien en een boomgaard met pruimen, een geliefd doelwit voor vogels.
Alle dieren beschermen
Oma houdt van dieren, van klein tot groot en heeft ze altijd proberen te redden. Nu is er een slachthuis vlakbij gekomen. Daar valt geen dier te redden. Maar oma klaagt niet, ook al brengen de nachtelijke transporten de omgeving in de war met hun lichten en de ‘zingende’ dieren die naar hun laatste momenten worden gevoerd.
Oma heeft altijd al de kleine dieren willen sparen, zelfs de mieren hield ze de hand boven het hoofd. Terwijl opa zorgde dat het huis nog enigszins leefbaar bleef zonder al te grote koloniën spinnen en mieren. Róża noemde hem ‘De slachter’. Alle dieren kunnen op haar bescherming rekenen, behalve de duiven. Die eet ze met veel smaak op.
Geen koeienconcerten meer
Oma houdt van het leven en verzamelt haar planten rondom haar bed. Ze wil van geen wijken weten, maar laat zich verwennen door haar kleindochters. Een rode jurk moet worden tevoorschijn gehaald, hij eindigt als een elegante vogelverschrikker in de boomgaard.
Het slachthuis komt in de problemen wanneer de aarde scheurt en er aardverschuivingen plaatsvinden. Oma en haar kleindochters bezien het van een afstand, zelf op veilige grond. Er zullen even geen koeienconcerten plaatsvinden.
De ziekte is herkenbaar
Leven en dood, op poëtische manier benaderd. Een roman die zich, zo rustig als de ziekte sloopt, zich een weg baant naar de laatste bladzijde. De Ziekte, nooit bij naam genoemd, maar zo herkenbaar. Een dorp met zijn verhalen, een slachthuis als symbool voor de dood. Vlees dat wordt gebracht, maar oma wil het niet eten. Oma met haar diervriendelijke leven, die steeds minder kan en langzaam wegdrijft van het leven.
Een dichter en een fotograaf
Het is een haast poëtisch verhaal. Nergens wordt ophef over gemaakt, noch over het leven, noch over de dood. Over de langzame gang naar de man met de zeis, of het nu oma is, opa of de koeien. Kleine anekdotes over het dorp en het verleden houden de boel in evenwicht. Er is leven. Er is dood. Daar valt niet aan te ontkomen.
Een verhaal van een dichter én een fotografe. Waardoor een fraaie stijl is ontstaan met korte hoofdstukken, waarin gespeeld wordt met woorden en beelden. En het leven, want dat is waar de roman over gaat: de vergankelijkheid van de wereld. Een erg mooie roman.
Małgorzata Lebda – Onstilbaar (Łakome, vert. Charlotte Pothuizen), Koppernik 2026
Leestips
Over de dood in Roemenië:
Iulian Bocai – Het vreemde en aangrijpende leven van Priță Barsacu en Begrafenisrituelen
De dood en het leven:
Tommie Goerz – Door de sneeuw
Over een ander Pools dorp:
Jakub Malecki – Aangrenzende kleuren
Slachthuisverhalen:
Beat Sterchi – Koe
Ana Paula Maia – De ziel in het bloed
Carolina Trujillo – De instructies